Inleiding

Wanneer groepen katten in dichtbevolkte situaties worden gehuisvest, zoals in catteries, kunnen infectieziekten en parasieten eerder problemen veroorzaken. Hoe groter het aantal dieren (overbevolking), des te groter wordt de kans dat stress een rol gaat spelen en de dieren gevoeliger worden voor infecties. Vooral parasieten, waarvan de eitjes direct besmettelijk zijn voor andere dieren, kunnen dan een rol gaan spelen. Hiervan is een eencellig zweepdiertje (protozo) Giardia duodenalis (ook G. intestinalis of G. lamblia genoemd) een voorbeeld. Deze parasiet bevindt zich in het maagdarmkanaal en veroorzaakt hier verstoringen bij de vertering en de absorptie van voedingsstoffen. Het darmepitheel wordt aangetast en er treedt diarree op. Giardia vermeerdert door tweedeling elke 12 uur en wordt 1 tot 2 weken na infectie weer uitgescheiden met de ontlasting in de vorm van zeer resistente cysten. De infectie vindt weer plaats door opname van deze cysten van plekken waar ontlasting mee in contact is gekomen.

Giardia-infecties

Men heeft de indruk dat er steeds vaker problemen met diarree in catteries wordt gezien. De kans is groot dat dit wordt veroorzaakt door Giardia. In de literatuur wordt gemeld dat ongeveer 5% van de kattenpopulatie besmet is met Giardia (in Nederland 2%), maar dat dit percentage in catteries tot wel 10 keer hoger kan liggen! Het merendeel van de de infecties verloopt symptoomloos, zoals bij oudere katten die weerstand hebben. Het zijn vooral de jonge dieren (kittens) die grote hoeveelheden stinkende, lichtgekleurde, waterige diarree kunnen produceren. Meestal chronisch, soms met afwisselende periodes. Vanzelfsprekend groeien deze dieren slecht en zijn ze gevoeliger voor luchtweginfecties. De verklaring voor het feit dat vooral de kittens klinische verschijnselen vertonen is omdat het immuunsysteem nog onvoldoende is ontwikkeld. Bij dieren die wel in staat zijn om weerstand op te bouwen, kan de infectie vanzelf verdwijnen. Echter wanneer de kat in een periode van minder weerstand zit door bijv. stress, zwangerschap, andere ziekte etc. etc. dan kan de giardia weer de kop opsteken.

Diagnostiek

Giardia wordt in de meeste gevallen niet gediagnosticeerd, omdat de cysten niet in de ontlasting zijn te vinden, tenzij er speciale kleuringstechnieken of diagnostische tests worden gebruikt. Soms kan men in verse diarree onder de microscoop nog bewegende parasieten vinden vlak voordat ze ingekapseld worden als cyste, maar de ze worden ook vaak afwisselend of in kleine hoeveelheden uitgescheiden en daardoor gemist. Het is daarom te adviseren om bij chronische diarree problemen in catteries, de ontlasting specifiek te laten onderzoeken in het laboratorium op Giardia. Bij voorkeur de ontlasting van meerdere dieren, zowel met als zonder diarree (mogelijke dragers), en afkomstig van drie opeenvolgende dagen.

Behandeling en preventie

Wanneer is aangetoond dat Giardia aanwezig is, is het beste advies om alle dieren te behandelen. Tegen de parasiet zijn metronidazol en fenbendazol werkzaam. Van metronidazol (Metrazol(r), Stomorgyl(r)) is bekend dat het soms neurologische bijwerkingen kan veroorzaken in hoge doseringen of bij langdurige behandeling en er wordt geadviseerd om het niet aan drachtige of zogende dieren te geven. Om Giardia te bestrijden is een behandeling van meer dan 5 dagen noodzakelijk. Fenbenzazol (Panacur Tabletten KH(r)) is een ontwormingsmiddel voor honden en katten waarvan ook werkzaamheid is aangetoond tegen Giardia. Er dient 3 dagen behandeld te worden in de geadviseerde dosering. Het geven van andere antibiotica is zelden noodzakelijk. Bovendien wordt het risico gelopen dat de normale bacterieflora in de darm ervan doodgaat, wat weer blijvende diarree tot gevolg heeft. Wanneer de lichamelijke toestand van het dier nog goed is kan een lichtverteerbaar dieet worden gegeven in kleine hoeveelheden verdeeld over de dag. Het meest eenvoudige is hiervoor een uitgebalanceerd hypoallergeen dieetvoer te gebruiken (bij de dierenarts verkrijgbaar) dat weinig vet en lactose bevat en een juist gehalte aan voedingsvezel. Naast behandeling van de dieren is het advies om veelvuldig de omgeving, voedselbakjes, ligbedjes, borstels en kattenbakken te reinigen en te desinfecteren. Nieuwe dieren of katten die terugkomen kunnen het beste in quarantaine blijven gedurende 6 weken. Tijdens deze periode kan dan enkele keren onderzoek van de ontlasting plaatsvinden. Eventueel kan er bij deze dieren standaard een behandeling tegen Giardia worden gegeven. Giardia-infecties worden momenteel beschouwd als de meest voorkomende parasitaire infectie van mens en dier. Het wordt beschouwd als besmettelijk voor de mens (vooral kinderen), waar het ook kan leiden tot diarreeklachten. Het in acht nemen van hygiëne is daarom ook belangrijk.

Besmetting

Het is bekend dat katten met een actieve besmetting van Giardia (dus diarree hebbende) andere katten, dieren of mensen via de ontlasting kunnen besmetten. Tot nu toe is het onbekend of een drager met een passieve besmetting (dus wel ooit besmet geweest, maar geen uiterlijke verschijnselen als diarree) op dat moment ook besmettelijk is voor andere katten, dieren of mensen.

Helaas blijkt keer op keer dat dierenartsen niet alert genoeg reageren op deze parasiet. Ze kennen alleen de cijfers uit de literatuur en denken vooralsnog dat het een zeldzame besmetting is. Niets blijkt minder waar helaas... Wanneer de dierenarts een kat met langdurige, hardnekkige diarree als patiënt ziet en deze kat is enige tijd daarvoor in een dichtbevolkte huisvesting zoals bijv. een cattery, asiel, particuliere opvang, vakantiepension enz. is geweest, of in aanraking is gekomen met een andere kat die ooit in een dergelijke opvang is geweest, dan moet de dierenarts toch echt serieus Giardia in overweging nemen. Het traject kan natuurlijk ook veel ingewikkelder zijn, aangezien een drager evt. een ander dier kan besmetten, dat vervolgens ook drager wordt en zo evt. de besmetting kan doorgeven zonder dat er in het nabije verleden van de kat met klachten sprake was van een dichtbevolkte huisvesting.

Giardia pdf en meer info.

Giardia - The Most Common Intestinal Parasite

Written by Gregory Kent, Ph.D. and Elizabeth Kent, M.S. / September 1991

There are numerous organisms that cause parasitic infestations in animal populations. These parasitic infections cause the loss of many valuable animals every year. Some of these parasites have adapted to infect on species of animal while others infect many different species. Intestinal parasites are among the most common type of parasitic infections, while probably being the least understood.

Many people believe that roundworms are the most common intestinal parasite. However, Giardia lamblia (a protozoan similar to an amoeba) is much more prevalent and is capable of infecting nearly every species of warm-blooded mammal. The ease with which this parasite is passed from one animal to the next; coupled with the difficulty in detecting it in the intestinal tract make it the most common intestinal parasite inthe world, both in animals and humans. In view of this evidence of interspecies’ transmission, Giardia must clearly be regarded as not only an organism detrimental to animal husbandry but also as a public health hazard. In fact, infected animals have been found in households of persons with Giardiasis.

The first question that everyone asks is: "If Giardia is so common why haven’t I ever heard about it?" The answer to this question is two fold. First, the symptoms that an animal exhibits when infected are vague, and differ significantly depending on the degree of the infection. Secondly, the minute size of the infective stage (called a cyst, but much like an egg) which is passed in the stool has made it extremely difficult to detect the parasite. Furthermore, because of the difficulties in diagnosis most veterinarians are reluctant to discuss this disease with their clients; primarily because they can neither accurately diagnose the disease nor confirm their diagnosis easily. For these reasons many veterinarians treat for Giardia only when all other possibilities have been considered and all other treatments have failed.

Now that you have been introduced to Giardiasis let us examine it in more detail to find a solution for this prevalent problem. As previously mentioned, in early stages the symptoms are light, transient, and vary from one animal to the next. Typically stools are light colored, soft or loose with mucus; at this stage blood is rarely present. However, even in the early stages of infection this parasite is easily spread from on animal to another by contact with the infected animal’s feces.

The most common and potentially dangerous symptom in a heavy infection, is persistent, foul smelling diarrhea. When the infection has reached this level it is essential that treatment be instituted quickly. Without treatment the animal will become dehydrated and malnourished, leading to death or secondary disease in a short period of time.

The treatment for the disease is inexpensive and effective. We have found that Flagyl (metronidazole) both alone or in combination with tetracycline are safe and can be put directly into the food of the infected animal. Medication is usually given for 10 days, however, heavily infested animals may require much longer treatment.

It is recommended that if you treat one infected animal that all other animals that have been in close contact also be treated. This parasite is spread so easily that other animals that have been in close contact are also probably infected and may not have developed symptoms. Cages should also be cleaned with detergent and a 1% bleach solution until all infected animals have been successfully treated.

Until recently confirming a diagnosis of Giardia by laboratory testing was difficult. The only accurate method of detection was through a special staining technique used on the stool sample. However, even this method is considered inadequate unless three or more stool samples are examined at two or three day intervals. This has lead to very costly and, more often than not, inconclusive support for a diagnosis of Giardiasis. Fortunately, within the last year a new and highly accurate test has been introduced for use by laboratories. This test costs about $30.00, is performed directly on the stool sample, and is very accurate for diagnosis of the Giardia parasite. This new test method should make the diagnosis of Giardia infection much easier in the future and improve the health of many animal species.

Meer info: Universiteit van Utrecht Faculteit der Diergeneeskunde.

Counter